T.C. KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI ANTALYA ELMALI MÜZESİ MÜDÜRLÜĞÜ

HACIMUSALAR HÖYÜĞÜ

Elmalı-Kaş karayolu üzerinde, Elmalı İlçe merkezinin 14.5 km güney batısında Elmalı Ovası'nın merkezine yakın bir noktada yer almaktadır.Deniz seviyesinden yaklaşık 1040 m yüksekliktedir.Höyük yuvarlak bir görünüme sahip olup 300x350m boyutunda, 10-12 m yüksekliğindedir. Höyükte yüzey araştırmaları 1949 yılından itibaren M. S. F. Hood ve M. Mellink tarafından yürütülmüştür. Kazı çalışmaları ise 1994 yılında başlamış olup Bilkent Üniversitesi'nden İlknur Özgen başkanlığında sürdürülmüştür. 

DSC_0035.jpg
DSC_0023.jpg
Höyükte çalışılan dört ana alanda yoğun mimari kalıntılarla karşılaşılmıştır. Doğu yamacında kerpiçten bir sur duvarı ile kuzey yamacında kerpiç duvarı destekleyen kum taşından diğer bir sur kalıntısı höyük yerleşmesinin oldukça iyi tahkim edilmiş olduğunu göstermektedir.Duvarların altında ele geçmiş olan çanak çömleklerle erken duvarlar M.Ö 6-5. yüzyıllara geç duvarlar ise Helenistik Döneme (M.Ö 2.yy) tarihlenebilmektedir.Doğudaki sur duvarları 30-35 kerpiç tuğla sırasına sahip olup,3.5 m yüksekliğindeki kısmı ele geçmiştir..Gün ışığına çıkartılmış olan buluntular, Höyüğün neolitik dönemden itibaren Kalkolitik Dönem ,Erken Tunç ve Demir çağlarında iskan edilmiş olduğunu, bu iskanın Roma ve Erkan Hıristiyanlık Döneminde yoğunlaştığını belgelemektedirler.
DSC_0020.jpg
DSC_0011.jpg
DSC_0017.jpg
DSC_0015.jpg
DSC_0002.jpg
Höyüğün ortasında 3 evreli bir kilise yapısı bulunmaktadır. Erken kilise dikdörtgen şeklinde bir bazilika yapısı olup geç 5. ve 6yy a, planı değiştirilmiş, üç konçlu kilise yapısı da geç 6. ve 7 yy a tarihlenmektedir. Geç devir kilisesi dediğimiz kubbeli kilise yapısı 10 ve 11 yy a tarihlenebilir. Böylece kilisenin  M.S 5. -11. Yüzyıl arasındaki zaman dilimine tarihlenebilecek kilisenin üç ana evresi de kendi içinde alt evrelere ayrılmaktadır. Kilisenin üç ana evresinde de antik yapılardan getirilmiş olan devşirme malzeme kullanılmıştır. Kazılar sırasında gün ışığına çıkartılan insan figürlü, bitkisel ve geometrik motiflere sahip duvar resimleri geometrik desenli mozaik tavanlar, mimari parçalar ayinle ilgili diğer buluntular ve çanak çömlek parçaları değerlendirildiğinde Hacımusalar Kilisesinin Elmalı bölgesinde yerel öneme sahip bir kilise olmasından çok önemli bir dini merkez olması gerektiği ortaya çıkmaktadır.Antik dönem piskopos listelerinde Choma 'nında piskoposluk merkezi yer almış olması bu görüşü desteklemektedir.
Yerleşimin Neolitik Çağ'dan Orta Bizans Dönemi'ne kadar kesintisiz olarak iskan gördüğü anlaşılmaktadır ve antik çağda adının Khoma olduğu belirtilmektedir.[4] Kazılarda saptanan tabakalar Erken Tunç ÇağıRoma ve Bizans Demir Çağı'dır